نکاتی در مورد شاپور اول ساسانی


Share/Save/Bookmark

All-Iranians
by All-Iranians
25-Jan-2012
 

 

مطالعه ی متن تازه منتشر شده ی گفتگوی مهرداد حریری با داریوش همایون و اشاره ی او به شاپور اول ساسانی سبب شد که بررسی کوتاهی در مورد شاپور اول بشرح زیر بعمل آوریم:
 
اشاره : " شاپور اول ساسانی برای من از این جهت بزرگ است که نخستین پادشاه انتلکتوئل ایران بود با گرایش‌های انتلکتوئلی. نخستین پادشاه ایران بود که یک دید و یک ویزیونِ دانشمندانه و دانش پژوهانه داشت و شاه سازنده بود. شاه شهرساز بود و شهرهای بسیار ساخت. به نظرم قدر شاپور اول ساسانی را ما در تاریخ‌مان کمتر شناخته‌ایم. شاهی بود که مانی را در مقابل آن کرتیر موبد که خطرناک‌ترین خمینی و اولین خمینی تاریخ ایران بود، برکشید... : داریوش همایون".  بیشتر
http://asre-nou.net/php/view_print_version.php?objnr=19078

١ - کرتیر یا کردیر : موبد پرنفوذ دوران ساسانی بود. کرتیر در زمان پادشاهی شش شاهنشاه ساسانی به ترتیب اردشیر بابکان، شاپور اول ، هرمز اول ، بهرام اول ، بهرام دوم، و نرسه می‌زیسته ‌است. گمان می‌رود که اقدامات کرتیر نه تنها در پیدایش دین رسمی ایران بلکه در کار سیاست داخلی کشور نیز دارای اهمیت قاطع و فراوان بوده‌است. او توانست دین زرتشتی را که در آن زمان، باورهای چندی بدان پیوسته بودند، یکدست کند و به اوستا تقدس بخشد. کرتیر با آئین مانی به عنوان یک بدعت به مبارزه برخاست : دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا. بیشتر
http://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D8%B1

٢ - دوران فرمانروایی شاپور اول ساسانی : شاپور اول ، فرزند اردشیر بابکان از سال ۲۴۱  تا ۲۷۱ میلادی ، در ایران فرمانروایی کرد. او بیشاپور کازرون را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرد. از وقایع مهم  دوران فرمانروایی شاپور، پدید آمدن مانی است. مانی  مذهبی آورد که در سال ۲۴۲ میلادی ، هنگام تاجگذاری شاپور، اصول آن را در ملأ عام بیان کرد. این مذهب که مرکب از اصول مذاهب مختلفه بود، بعدها خیلی گسترش یافت و در شرق و غرب منتشر شد. شاپور در ابتدا به مانی گروید و مذهب او را قبول کرد اما بعد به دین زرتشت برگشت : دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا. بیشتر
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1_%DB%8C%DA%A9%D9%85

٣ - روابط مانی و شاپور اول ساسانی : شاپور که شاهنشاهی بزرگی بوجود آورده بود به مانی توجه کرد و این مبدع دین عمومی  را تحت حمایت گرفت . افکار مانی که از ادیان زرتشتی ، بودایی و مسیحی اقتباس شده بود: پیروانی از اقوام آسیای غربی که دارای مذاهب مذکور بودند، برای پیامبر مزبور فراهم آورد. آیا شاپور، با جلب مانی به سوی خود با موافقت درتبلیغ آیین وی مقاصد سیاسی کمابیش دور و درازی داشته است ؟ این فرضیه بعید بنظر نمی آید.  بنابر مندرجات کفلایه گویا مانی در زمان اردشیر بابکان مورد توجه پسرش شاپور بوده است . بنابر روایات دیگر نخست دو تن از برادران شاپور، یعنی مهر شاه حاکم ولایت میشان و پیروز باو گرویده بودند. بنا بر روایت الفهرست فیروز بود که مانی را بحضور شاه دلالت کرد. در کتاب کفلایه ، که مانی شرح حال خود را در آن نوشته ، اطلاعات گرانبهائی راجع به روابط مانی و شاپور مذکور است . مانی پس از ذکر مسافرت خود به هند و مراجعت به ایران چنین گوید: «بحضور شاپور شاه رفتم و او به احترام بسیار مرا پذیرفت و اجازه ٔ مسافرت مرحمت کرد، تا کلمه ٔ حیات را تبلیغ کنم . در موکب او سالیان دراز در ایران و در کشور پارت تا آدیب (آدیابن ) و ممالکی که با دولت روم مجاور است ، مسافرت نمودم ». بنا بر روایات مانویه ، که مأخوذاز تواریخ عربی است ، در آخر ، شاپور با مانی بخصومت پرداخت . بنا بر قول یعقوبی ، این پادشاه فقط ده سال کیش مانی داشت ، پس از آن مانی از کشور ایران اخراج و قریب ده سال در ممالک آسیای مرکزی سرگردان بود :  لغت نامه دهخدا.  بیشتر
http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-2b247dbaee1740dab872a55e2b68fab0-fa.html

٤ - سازندگی های شاپور اول ساسانی : شاپور سد شادروان را که از سنگ خارا ساخته شده، در رود کارون در شوشتر بنا کرد و مهندسین و اسرای رومی را به ساختن آن واداشت. شهر شاپور را در نزدیکی کازرون در فارس بنا کرد که خرابه‌ های آن باقی مانده است. بنای نیشابور را در خراسان و گندی شاپور را در خوزستان نیز به او نسبت می دهند. مورخین گرجستان می نویسند که شاپور، مهران پسر خود را، به سلطنت گرجستان فرستاد. مهران، سلسلهٔ سلاطین خسروی را، در آنجا تأسیس کرد و بعد میسحی شد : دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا. بیشتر
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1_%DB%8C%DA%A9%D9%85

٥ - نبرد شاپور اول ساسانی با والرین امپراطور روم : در ۲۴۱ ميلادى شاپور اول پس از آنكه از سامان اوضاع داخلى مطمئن شد به نصيبين (در نزديكى موصل امروزى) و از آنجا به انطاكيه حمله برد اما گوردين امپراطور روم با سپاهى بزرگ وى را شكست داد و پس از شكست دادن شاپور او را به دجله عقب راند و تيسفون را محاصره كرد. اما اين پيروزى دوام نيافت چرا كه در روم افسرى كه از نژاد عرب بود به نام فيليپ گوردين را كشت و چون اعتقادى به جنگ در بين النهرين نداشت اين منطقه و ارمنستان رابه ايران واگذار كرد. اما خود وى نيز كشته شد و دسيوس تامر جاى وى را گرفت. وى نيز در نبرد با ژرمن ها كشته شد و پس از وى ۳امپراتور به طور همزمان به حكومت در روم پرداختند كه دونفر اول به سرعت كشته شده و تنها والرين ماند.
در ۲۵۸ميلادى شاپور زمان را براى مبارزه با ارتش روم مناسب ديد چرا كه شمال امپراتورى مذكور به شدت درگير نبرد با ژرمنها بود. در مركز نيز تغييرات مداوم، امپراتوران قدرت روم را ضعيف كرده بود. بنابراين شاپور با گذر از فرات، انطاكيه را تصرف كرد و آماده نبرد با والرين شد. امپراتور روم با تجهيز سپاهى عظيم از جنوب اروپا عازم انطاكيه شده و ۲۵۹ شهر را از ايران باز پس گرفت و عقب نشينى زودهنگام ايرانيها او را به طمع تسخير بين النهرين انداخت اما سپاه ايران ارتش او را به مانند ارتش كراسوس محاصره كرده و سرنوشتى مشابه برايش ايجاد كردند. در اين نبردكه در نزديك شهر ادسا روى داد دهها هزار رومى كشته شدند و هرچه تلاش كردند نتوانستند از محاصره خلاص شوند. درسال  ٢٦٠ ميلادى والرين پس از تسليم، به اسارت شاپور درآمد و تا سالها تحت خدمت شاپور بود چرا كه شاه ايران از او به عنوان خدمتكار استفاده كرد.
http://www.yadeyar.ir/wwwroot4/order3.asp?o2=819

٦ - کاخ شاپور اول : در ویرانه های شهر بیشاپور (معروف به شاپور کازرون ) چندین سال پیش هیئت علمی فرانسوی امتیاز خاکبرداری و حفاری علمی گرفت و چند موسم در آنجا کاوش های دقیق انجام داد. در یک قسمت آتشکده ٔ بسیار زیبای معظم و در قسمت دیگر تالار وسیع کاخ شاپور اول را با نقوش موزائیک سنگی گرانبهاکشف نمود و در یک سمت دو ستون فروافتاده با پایه ٔ مجسمه ٔ شاپور و نوشته های پهلوی سرستون را از زیر خاک نمایان ساخت : لغت نامه دهخدا
http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-12b8260ba1e04b37b011a2302e28fbc0-fa.html

٧ - سخنانی از شاپور اول ساسانی

چو شاپور بنشست بر تخت داد
کلاه دلفروز بر سر نهاد
شدند انجمن پیش او بخردان
بزرگان فرزانه و موبدان
چنین گفت کای نامدار انجمن
بزرگان پردانش و رای‌زن
منم پاک فرزند شاه اردشیر
سرایندهٔ دانش و یادگیر
همه گوش دارید فرمان من
مگردید یکسر ز پیمان من
وزین هرچه گویم پژوهش کنید
وگر خام گویم نکوهش کنید ... : فردوسی
http://ganjoor.net/ferdousi/shahname/shapoor/sh1/

نظر شما چیست؟

*******


Share/Save/Bookmark

more from All-Iranians
 
All-Iranians

Thank you Jenab Dr Noury

by All-Iranians on

You may also like to view this article on Shapur I, the King of Persia, published online by Encyclopedia Britanica http://www.britannica.com/EBchecked/topic/538703/Shapur-I


M. Saadat Noury

شاپور اول ساسانی و فیلسوف شدن

M. Saadat Noury


شاپور اول ساسانی تمام قدرت و کاردانی پدر خویش را به ارث برده بود. سنگنبشته‌ها او را مردی با وجنات زیبا و نجیب وصف می‌كند؛ .... تربیتی عالی داشت و به دانش سفیر یونان، چنان مسحور شده بود كه به این فكر افتاد كه از سلطنت استعفا كند و فیلسوف شود. http://shahannameh.ir/


All-Iranians

در ستایش شاپور اول

All-Iranians


ملک الشعرا بهار: " خسروان پیش نیاکان تو زانو میزدند - شاهد من صفه ی شاپور و نقش قیصر است "


نظامی گنجوی : " چو آمد دولت شاپور در کار - در آن دولت عمارت کرد بسیار "


All-Iranians

به نیروی شاپور شاه اردشیر

All-Iranians


در شاهنامه و سایر آثار منظوم فارسی از این شاپور بنام شاپور و شاپور اردشیر و شاپوربن اردشیر نام برده شده است :
به نیروی شاپور شاه اردشیر
شود بی گمان آب در چاه شیر.
فردوسی
http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-2b247dbaee1740dab872a55e2b68fab0-fa.html


All-Iranians

Jenab Babak K

by All-Iranians on

Thank you for your visit. Please take it easy. It was not written by Jenab Dr Noury. It was just quoted by Ostad. We searched for it and we did not find any reference on this subject neither on that article nor any other documents. But we know during any war many innocent people are being killed. May be over there, Shahpour had a war with the enemies. More research on this matter is surely needed. 


All-Iranians

Jenab Dr Noury

by All-Iranians on

Ostad geraami. Thank you for your addition and for the link. 


Babak K.

Nouri wrote: شهر

Babak K.


Nouri wrote:

شهر باستاني شوش را ويران ساخت و مردم آنرا بجرم شورش به هلاكت رس

 

What a bastard he was.  What is so great about killing a population of a city???


M. Saadat Noury

صفات شاپور

M. Saadat Noury


شاپور يكي از برجسته ترين شاهان ساساني است .با آنكه آميانوس مارسلينوس مورخ رومي طبيعتا ً از اين دشمن خطر ناك كشور خود متنفر است ،معهذا توان آنرا ندارد كه در روايات خود از جلال ،شكوه و دليري و.شخص شاپور سخن نگويد .بنابر نوشته ي وي ،شاپور اندامي بلند ورسا داشت ويك سر و گردن از همراهان  خويش بلند تر بود. راجع به انگيزه ي آزار مسيحيان بايد اين نكته را در نظر داشت كه اقليت مزبور ذاتا ً با ايرانيان دشمني و عدوات داشتند وباين اعتبار وجودشان براي كشور ما يك خطر دائمي بشمار مي رفت واين خطر پس از گرويدن قيصران روم به آئين مسيح و اختيار صليب بعنوان علامت خويش ،وضع خاصي بخود گرفت . شاپور بر عظمت و قدرت خويش مي باليد وبسيتار خشمگير ودرشتخو بود .با اينوصف ،چنانكه از روايات آميانوس بر مي آيد ، از جوانمردي و صفات نيكو ديگر بهره داشت .في المثل :پس از گشوده شدن يكي از شهرهاي رومي ،از جمله زناني كه به اسارت گرفته شده بودند زني زيبا را بنزد وي آوردند كه از ترس برخورد مي لرزيد.شاه مشخصات اورا جويا شد وپاسخ داده شد كه همسر گروگاسيوس (Graugasius) مستشار رومي است .شاه كه از علت نگراني زن يعني ترس او از تجاوز فاتحان آگاه شده بود،بوي قول داد كه بزودي وهر خود را خواهد ديد و هيچكس به شرافت او لطمه نخواهد زد.شاپور همچنين دختران تارك دنياي عيسوي را تحت حمايت خويش قرار داده آنان را در اداي فرايض ديني آزاد گذاشته ومقرر داشته بود كه كسي متعرض آنان نشود . شاپور از جمله بانياني بشمار مي رود كه شهرهاي معروفي از خود بيادگار گذاشته است .وي پس از آنكه شهر باستاني شوش را ويران ساخت و مردم آنرا بجرم شورش به هلاكت رسانيد ،مجددا ً شهر مزبور را با نام "ايران خوره شاپور" بنا نهاد . http://sarzamine-ahoorayee.blogfa.com/post-38.aspx


All-Iranians

Shapur I the Great

by All-Iranians on


All-Iranians

Jenab Dr Noury

by All-Iranians on

Thank you for your visit and your useful link. We are very happy that you liked it.


All-Iranians

Jenab Maryam Hojjat

by All-Iranians on

Thank you for your visit and your comment. You may also like to view this http://iranian.com/main/blog/all-iranians-26


All-Iranians

Jenab Arash Kamangir

by All-Iranians on

Thank you for your visit and we are very happy that you liked it.


M. Saadat Noury

A very informative article

by M. Saadat Noury on

Thank you for your informative article, and here is something more http://iranian.com/main/blog/m-saadat-noury/first-iranian-who-established-state-religion-iran


Maryam Hojjat

Great King who build up his country

by Maryam Hojjat on

THere are lots of wisdom in the ancient Persian history. 


Arash Kamangir

Very useful article

by Arash Kamangir on

Your article shows the similarity of Sasanians period to Pahlavis period in Iran. Shah and his father  did quite a bit to develope Iran but were always attacked by mullahs. Your article brings light to the subject of religeon and the role it has played in the history of our country.


FACEBOOK