امروزه، مذهبیان مرتب خواستار احترام به عقایدشان هستند. آنها ادعا می کنند که به عقاید بقیه احترام می گذارند و خواستار این هستند که بقیه به عقاید آنها احترام بگذارند. به طور خاص آنها خواستار منع هرگونه طنز و شوخی و مضحکه در مورد عقایدشان هستند و نیز انتقادهایی که مبانی عقایدشان را رد کند را ممنوع می خواهند. برای بررسی این خواسته باید دقیق شد. اول باید درک کرد که منظور از طلب احترام چیست؟

بعضی مواقع، وقتی فردی خواستار احترام است در واقع طلب تحمل می کند. تعریف حداقلی از تحمل این است که انسان قادر به تنبیه، آزار، منع یا ایجاد مشکل برای دیگری یا امری باشد ولی به طور آگاهانه از ابراز این قدرت پرهیز کند. برای مثال، می توان سروصدای بیش از حد یک همسایه را تحمل کرد حتی اگر بتوان با تلفن زدن به پلیس آن را تمام کرد ولی من نخواهم چنین کاری بکنم

ولی احترام و تحمل، لغات مترادف همدیگر نیستند، تحمل یک رفتار حداقلی است در حالی که احترام رفتاری است به مراتب مثبت تر و پر دامنه تر. شما می توانید نسبت به امری که تحمل می کنید، نگاه بسیار منفی داشته باشید ولی، صحبت از احترام به عقیده ای که نسب به آن نظر منفی دارید تا حدی متناقض است. پس حداقل می توان چنین گفت که لازمه احترام این است که فرد نسبت به موضوع دارای نظر، برداشت یا احساسی مثبت باشد.

آیا هر عقیده ای قابل احترام است؟ به نظر می رسد که مذهبیان ادعا می کنند که باورها قابل احترام هستند و درنتیجه باورهای مذهبی به طور خودکار باید مورد احترام قرار گیرند. اما چرا؟ آیا ما به عقاید نژادپرستانه احترام می گذاریم؟ آیا ما به عقیده ای که ما مردم خاورمیانه را "کاکا سیاه شنی" خطاب می کند باید احترام بگذاریم؟ طبیعی است که اینگونه نیست. باورها را نمی توان به طور خودکار مشمول احترام کرد، چون عقایدی هستند که غیراخلاقی و ضد انسانی هستند یا خیلی احمقانه هستند. بعضی باورها احترام مخاطب را جلب می کنند ولی خواستار احترام به تمام عقاید شدن یعنی دعوت به ترک عقل سلیم و وظیفه انسانی روشنگری

آن چیزی که قابل احترام است، "حق انتخاب" است نه خود انتخاب. حتی اگر به نظر من اعتقادی غیرمنطقی یا احمقانه است، باز به شرط اینکه خواستار خشونت بر علیه بقیه نباشد و حق انتخاب آزاد بقیه را نگیرد، باید به حق انتخاب فرد معتقد احترام گذاشت. این اعتقاد به حق احترام به این معنا نیست که فرد معتقد این حق را دارد که از بسط نقد عقایدش جلوگیری کند. همانگونه که حق انتخاب قابل احترام است، حق انتقاد نیز محترم است

مسئله بعدی این است که گرچه همانگونه که عنوان شد، احترام به عقاید لزومی ندارد ولی احترام به معتقدان چرا. ما همه انسان هستیم و وضعیت انسان بودن ما را در موقعیتی قرار می دهد که باید به انسانیت همدیگر احترام بگذاریم

سوال اینجاست که آیا مذهبیان در دنیای خارج از ادعاهای بی سر وته، کمترین حد تحمل برای عقاید سایرین دارند؟ آیا اجازه تبلیغ آزادانه عقاید بقیه را می دهند؟ آیا به مقام انسانیت غیرشیعیان (و حقوق انسانی که شایسته این مقام است) احترام می گذارند؟ به نظر می رسد که طلب احترام مذهبیان، از نوع احترامی است که گنده لات محله برای خود، و فقط خود طلب می کند و هرگز دو طرفه نیست.

آموزه های دینی سنتی این مذاهب به صراحت غیرمعتقدان رو کافر و نجس خوندن و تحت شرایطی ریختن خونشون رو مباح، من در اینکه مذاهب نسبت به غیرخودشون روادار نیستند تردید ندارم. مگه غیراز این هست که حکومتی که با رای مذهبیان در ایران به روی کار اومده و پشتوانه مذهبی داره، حتی آزادی پوشش رو تاب نداره، من توهمی در این باره ندارم. ولی در گفتمان کلی احترام به عقاید که توسط مذهبیان مطرح می شه این رو نوشتم که یادآوری کنم که اصولا به لحاظ منطقی آدم به عقایدی که به نظرش غیرمنطقی، نامصفانه، غیرانسانی یا احمقانه می یان احترام نمی ذاره، حالا چه مذهبی نسبت به عقاید غیرمذهبی (مثلا نوشیدن مشروب بر فرض مثال) یا غیرمذهبی به مذهبی، ولی می شه و اصولا باید به "حق انتخاب عقیده" احترام گذاشت و نسبت به انتخابهای مختلف آدمهای گوناگون روادار بود (اسمایلی یک روشنفکر دینی) طبیعی است که این امر باید از مذهبیان شروع بشه که انحصار باید و نبایدهای اجتماعی رو در دست دارند

و هر نوع حق انتخابی خارج از حوزه باورهاشون رو با خشن ترین شیوه ها سرکوب می کنند

این نوشته دقیقا به همین می پردازه که 1) همه عقاید قابل احترام نیستند 2) حق انتخاب قابل احترام است (به عنوان یکی از حقوق انسانی) اما حق انتقاد هم در قالب همین حق انتخاب قرار می گیره 3) اون چیزی که باید

در جامعه خواستارش شد تحمل هست 4) یادآوری به مذهبیان که بسیار کم تحمل هستند

نوشته از حواس پرت