در این قسمت به معرفی سیروس آرین‌پور یکی از نویسندگان و روشنفکران برجسته ی ایرانی مقیم فرانسه می پردازیم

 

زندگینامه : سیروس آرین‌پور در جوانی برای تحصیل به اتریش رفت و پس از پایان تحصیلات دانشگاهی در رشته اقتصاد و جامعه‌شناسی به ایران برگشت و به همکاری با "سازمان برنامه و بودجه" پرداخت. آرین‌پور از سالهای جوانی هوادار افکار چپ با گرایش ملی بود. او در زمان تحصیل در خارج با "کنفدراسیون دانشجویان ایرانی" همکاری داشت. سیروس آرین‌پور در زمان ریاست جمهوری ابوالحسن بنی صدر در ارائه طرح‌های توسعه و تدوین برنامه‌های عمرانی به دولت برآمده از "انقلاب" کوشا بود. سیروس آرین‌پور روز دهم دی ۱۳۹۱ برابر ۳۰ دسامبر ۲۰۱۲ در پاریس درگذشت.
http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2012/12/121231_l44_aryanpoor_dies.shtml

 

بنی صدر با درج نوشته ای به مناسبت درگذشت آرین‌پور می‌نویسد:  "در بهار انقلاب، در آن روزها که هنوز فرصت جلوگیری از بازسازی استبداد بود،  سیروس آرین‌پور را در خانه ی هوشنگ کشاورز صدر دیدم. او دعوت به گفتگوئی را اجابت کرده بود که مقصود از آن، جلوگیری از بازسازی استبداد بود. او نیز بر ان نظر بود که خطر باز سازی استبداد جدی است.
با کودتا، در خرداد ١٣٦٠، او همانند همه آنهائی که بر حق برخورداری از استقلال و آزادی ایستاده بودند، ایستاده بود تا که استبداد باز سازی نگردد، زندانی شد. زمانی که از زندان رها شد، گرچه تن رنجور گشته بود، اما عزم استوار بود.  تا پایان عمر، او بر عهد خویش با استقلال و آزادی انسان، با استقلال ایران و استقلال و آزادی ایرانیان، با همان عزم، وفا کرد".
http://enghelabe-eslami.com/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7/19438-2012-12-31-10-58-27.html

 

آرین پور با افزایش فشارهای سیاسی در در اوایل دهه ۱۹۸۰ ناگزیر به مهاجرت شد و در مهاجرت به کار مطالعاتی و تلاش فرهنگی ادامه داد. او از چند سال پیش به خاطر ابتلا به سرطان تحت درمان بود و هنگام مرگ ۷۴ سال داشت.
آرین‌پور به زبان‌های آلمانی و فرانسوی تسلط داشت. از او آثار بسیاری در حوزه اقتصاد و فلسفه به زبان فارسی به یادگار مانده است. از معروف‌ترین کارهای او ترجمه کتاب "روشنگری چیست؟" پیرامون نظریه شناخت ایمانوئل کانت، فیلسوف نامی آلمانی است.
http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2012/12/121231_l44_aryanpoor_dies.shtml

 

یکی دیگر از کتاب هایی که بوسیله ی سیروس آرین‌پور ترجمه شد کتاب "وجدان بیدار" نوشته اشتفان تسوایگ، نویسنده پرآوازه ی اتریشی است. رجمه ی کتاب یادشده در سال ۱۳۷۶ در ایران منتشر شده بود. بخشی از این کتاب به شرح زیر است: "ماجرا از روزی آغاز می شود که شهروندان ژنو با بانگ سرورانگیز جارچیان در میدان عمومی شهر گرد می آیند و با برافراشتن دستها یک صدا اعلام می دارند که از آن پس خواستار زندگانی در زیر لوای احکام کتاب مقدس و کلام آسمانی اند. بدین سان مذهب پیراسته نو (پروتستانتیسم) به عنوان تنها مذهب مجاز و معتبر از راه نهاد دیرین مردم سالاری که هنوز هم در سویس معمول است، رسمیت می یابد. آن روز، یکشنبه بیست و یکم ماه مه 1536 میلادی بود. دیری نمی پاید که ایمان کهن کاتولیکی در رون اشتات سُستی می گیرد و درهم شکسته می شود و سرانجام یکسره از میان می رود. آخرین کشیشان و کاهنان و راهبان و راهبه ها از ترس عوام از شهر می گریزند و کلیساها از شمایلها و دیگر نشانه های خرافه پرستی پاک می شود و پروتستانتیسم نه تنها به برترین قدرت بلکه به یگانه قدرت حاکم بر ژنو تبدیل می شود".
http://www.kayhanpublishing.uk.com/Pages/archive/khandaniha/book/Ketabgozari/Ein%20Gewissen%20gegen%20Gewalt_Zweig.htm

 

ترانه‌سرای موفق اما ناشناخته : سیروس آرین‌پور شاعری باذوق و ترانه‌سرایی زبردست نیزبود، اما کمتر به این عنوان شناخته می‌شد. او ترانه‌سرایی را بیشتر از روی تفنن انجام می‌داد، و با این که از سالهای جوانی ترانه‌های بسیاری سروده بود، هرگز به گردآوری تصنیف‌های فراوان خود همت نگماشت و نام او برای بسیاری از دوستداران موسیقی ایرانی ناشناخته مانده است، هرچند شاید ترانه‌های او را به خاطر سپرده باشند. بسیاری از تصنیف ‌های آرین‌پور با صدای ویگن (۱۳۰۷ – ۱۳۸۲) خواننده نوجوی ایرانی، اجرا شده است، مانند ترانه "شاه دوماد"، با مطلع:
غنچه بیارید لاله بکارید خنده بر آرید
میره به حجله شادوماد

بله برونه گل میتکونه
دسته به دسته دونه به دونه شادوماد

همچنین تصنیف مردمی "بارون بارونه" یکی از آثار معروف آرین‌پور است که نخستین بار ویگن با موسیقی عطاءالله خرم خوانده است:
بارون بارونه زمینا تر میشه
گل نسا جونم کارا بهتر میشه
بارون بارونه زمینا تر میشه
گل نسا جونم کارا بهتر میشه

گل نسا جونم تو شالیزاره
برنج میکاره میترسم بچاد
طاقت نداره طاقت نداره
طاقت نداره طاقت نداره

از کارهای بعدی سیروس آرین‌پور ترانه "پرستو" است که منوچهر سخایی با آهنگ عطاءالله خرم اجرا کرده است:
پرستویی شد و پرپرزنون رفت
به صحراهای بی‌نام و نشون رفت
حریفان پیش من با طعنه می‌گن
ستاره شد به طاق آسمون رفت
http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2012/12/121231_l44_aryanpoor_dies.shtml

 

محمد جلالی چیمه (م. سحر) می‌نویسد: "برای دوست نازنینم، انسان والا، دانشور، و رفیقی که چون او کمتر یافتم، اندیشمند و ادیب با ذوق روشن اندیش شعر‌شناس هنر دوست آزاده‌ای که عاشق ایران و آرزومند آزادی برای مردم کشورش بود، او شنبه شب ٢٩ دسامبر ٢٠١٢ لحظه‌های واپیسین زندگی‌اش را در بیمارستان طی می‌کرد و من به یاد او پشت این کامپیو‌تر نشسته بودم و شعر «ای آشنا» را می‌نوشتم. «ای آشنا» یی که این شعر با آن آغاز می‌شود‌‌ همان دوست مهربان و همزبان و همدل تنهایی و غر بت من سیروس آرین‌پور است که دیشب رخت کشید و فضای غربت یاران فراوانش را در این گوشه و آن گوشهء جهان غم آلوده و تنگ‌ تر کرد. بنا بر این معنای «ای آشنا» همان «سیروس جان» است. او که خود صاحب «وجدان بیدار» بود همچنان که در دوران دانشجویی‌اش در ترانه‌ای سروده بود: پرستویی شد و پرپر زنان رفت/ به صحرا‌های بی‌نام و نشان رفت

 

شعر «ای آشنا»

«ای آشنا» که روشنی شعله زیستی
چونین شبی چگونه ببینم که نیستی؟

دردا که روزگار تو کوچک‌تر از تو بود
همسایهء تو بود و ندانست کیستی !

از چیستی چه پُرسم و آن بی‌غباری‌ات
در ظلمتی که ره نگشاید به چیستی؟

دانم تونیز با دلِ دریائی‌ات همان
موج رونده‌ای که به دریا نایستی !

پرپر زنان پرستوی غربت شد‌ای دریغ
طبع فرشته‌ات، که شتابِ پریستی

ای کاش با صدای دلت می‌گریستم
آن روز‌ها که با دلِ من می‌گریستی !

دی با تو قصه‌ها ست که ناگفته مانده بود
امروز راوی از چه بگوید که نیستی؟ م. سحر
۳۰/۱۲/۲۰۱۲

این چند رباعی هم هنگامی که سال نومسیحی آغاز شد به یاد او نوشته شد:

١
آن نغمه شناس یار من دی پر زد
با جان ِ قفس شکسته اش بر در زد
امروز ندانم چه رهی ساز کنم
کاین ساز به پرده زخمه ای دیگر زد
٢
آن خنده و آن صفا و آن راستی ات
می بُرد به کامِ نیستی ، کاستی ات
از خواستنی های جهان بود همین :
آزادی آدمی ، بهین خواستی ات
٣ 
با آن که ز غوغای جهان رست آن دوست
بر کار جهان چشم فرو بست آن دوست
اینجا ، بنشسته پیش چشم است آن دوست
تا هست در آشیان ِ دل ، هست آن دوست! محمد جلالی چیمه - م. سحر"
http://asre-nou.net/php/view.php?objnr=24803

 

تصاویر

 

http://www.kayhanpublishing.uk.com/Pages/archive/khandaniha/book/Zweig.jpg

 

http://www.adinehbook.com/images-1/images/products/9649011769.240.jpg?1303548870

 

خدمتگزاران فرهنگ ایران : محمد حسین فروغی ذکاءالملک اول - محمد علی فروغی ذکاءالملک دوم -  استاد حبیب یغمایی - ادیب الممالک فراهانی - حسن وثوق معروف به وثوق‌الدوله - شاعره ی توانا فروغ فرخزاد - ملک‌الشعرای بهار - رضا ارحام صدر - علی‌اکبر سعیدی سیرجانی - هایده - علی ‌اصغر حکمت - ایرج میرزا - حسن رشدیه و خاندان او - خاندان اعتصامی - دکتر پرویز ناتل خانلری - امیر هوشنگ ابتهاج - عبدالرحمن فرامرزی - استاد حسین سرشار -  محسن دولو - محمد نوری
 

نظر شما چیست؟

xxxxxxxxxxxx