باد را باید کشت
باد ویرانگر پاییزی را
می گویم ....

~ عاطفه گرگین

به يادبودِ شوره‌سالی که بر کرامتِ گل سُرخ، بارانِ تير باريد
--------------------------------------------------------------
یادمان سرو ایستاده، «خسرو گلسرخی»،
هم‌او که رسم «چانه زدن» نمی‌دانست.
-------------------------------------------
http://www.parand.se/t-golesorkhi.htm
یکی از ترانه‌هایی که به یادمان گلسرخی سروده و اجرا شد، ترانۀ مشهور «شقایق» بود با شعری از «اردلان سرفراز»، آهنگی از ساخت‌های «فرید زُلاند»، تنظیم «آندرانیک آساطوریان» و صدای «داریوش اقبالی».

فلسفۀ وجودی این ترانه در زمان اجرای اول خود، برای اهل نظر روشن و آشکار بود و چه بسا زبانزد شدن و استقبالِ مردم از آن هم از همان مایه می‌گرفت. تا اینکه سالی پیش، اردلان سرفراز در یادداشتِ همراه شعر این ترانه، خاطره‌اش را از آن زمان نوشت که خود بخشی از تاریخ ترانه‌سرایی نوین ایران و عصر ماست.

شاعر ترانۀ شقایق ـ اردلان سرفراز ـ در پانویس شعری که «به: خسرو گلسرخی، شقایقی که به فرمان باد پرپر شد» می‌نویسد:

زنده‌یاد خسرو گلسرخی، شاعر شهید خلق از را از روزگار قلمزنیم (در دفتر یکی از مجله‌های هفتگی) می‌شناختم. با شنیدنِ خبر دستگیری و اعدامش، این ترانه در من آغاز شده و مرهم زمزمه‌های پنهانی بر زخم بغضی بود که هرگز به شکستن نرسید و نتوانستیم آن را سیر گریه کنیم.

از آنجا که نوشتن و بر زبان آوردنِ بسیاری کلمات و ترکیبات به‌دستور ادارۀ نگارش ساواک قدغن شده بود، و مجازاتِ اطاعت نکردن از این فرمان زندان بود و اعدام، به ما اجازه ندادند به‌نام «گُل سُرخ» و برای او مرثیه بسازیم.

همچنانکه در متن شعر بارها و بارها دخالت کرده و دست بردند ـ به شهادت فرید زُلاند که بیش از همه برای تصویب این ترانه در تکاپو بود ـ اما هر بار با اعمال زور و تغییراتِ آن‌ها من مقاوم‌تر شده، و بر عقیدۀ خود راسخ‌تر همان مفاهیمی را که ممنوع شده بود با کلمات و استعاره‌های تازه‌تری نوشته و دوباره برای تصویب عرضه می‌کردم. مثلا به‌جای «گُل سُرخ»، «شقایق»؛ به‌جای «زندان»، «گُل‌خونه‌های بی‌کسی» و . . .

بالاخره با هزار عذابِ هراس‌آلود، ترانه‌ای که می‌‌رفت تا سومین اثر جاودانۀ فرید (آهنگ بر روی شعر) باشد، شکل آهنگ گرفت. اما چگونه؟

در آپارتمان صمیمی و کوچکی که او در خیابان کاج داشت همراه با داریوش شب‌های بسیاری را کنار پیانو به سحر رساندیم و روی این ترانه با توجه به ویژگی‌های صدای داریوش، ملودی‌های فرید و پیامی که در شعر نهفته بود کار کردیم که گذاشتن آهنگ بر روی شعر، مثل شعر بر آهنگ نوشتن زحمت و زمان بسیاری می‌طلبد.

بهر تقدیر، پس از ماه‌ها رنج و زحمت، ثمرۀ اولین همکاری «داریوش» و «فرید»، با تنظیم پُرشکوه «آندارنیک»، به‌نام نامی شهید خلق، جاودانه شد.

[صفحات 159 و 160، «از ریشه تا همیشه، گزینۀ سی سال ترانه‌های اردلان سرفراز»، نشر البرز ـ آلمان]

ترانۀ «شقایق» را با صدای «داریوش اقبالی» بشنوید!
https://www.youtube.com/watch?v=8J7YliiKc8E

سرود پيوستن
----------------------------------
بايد كه دستهاى خسته بياسايند
بايد كه سفره رنگين
بايد كه خنده و آينده جاى اشك بگيرد
بايد كه دوست بداريم ياران
بايد بهار
در چشم كودكان جاده رى
سبزو شكفته و شاداب
بايد بهار را بشناسند
بايد جواديه سر پل بنا شود
پل
. اين شانه هاى ما

بايد كه رنج را بشناسيم
وقتى كه دختر رحمان
. كه از يك تب دوساعته می ميرد

. بايد كه دوست بداريم ياران
بايد كه قلب ما
. سرود و پرچم ما باشد
بايد كه دوست بداريم ياران
فريادهاى ما اگرچه رسا نيست
. بايد يكى شود
بايد كه چون خزر بخروشيم
بايد كه تپيدن هر قلب
! اينك سرود
بايد كه سرخى هر خون
! اينك پرچم
بايد كه قلب ما
. سرود و پرچم ما باشد
بايد كه دوست بداريم ياران
در هر سپيده البرز نزديكتر شويم
. بايد يكى شويم
... اينان هراسشان ز يگانگى ماست
بايد كه سر كشد طليعه خاور از چشمهاى ما
بايد كه لوت تشنه
ميزبان خزر باشد
بايد كوير فقر از چشمه هاى شمالى
. بى نصيب نماند

تو
-------------------------------

تن تو کوه دماوند است
با غرورش تا عرش
دشنه ی دژخیمان نتواند هرگز
ماری افتد از پشت
تن تو دنیای از چشم است
تن تو جنگل بیداری هاست
هم چنان پابرجا
که قیامت
ندارد قدرت
خواب را خاک کند در چشمت
تن تو آن حرف نایاب است
کز زبان یعقوب
پسر جنگل عیاری ها
در مصاف نان و تیغه ی شمشیر
میان سبز
خیمه می بست برای شفق فرداها
تن تو یک شهر شمع آجین
که گل زخمش
نه که شادی بخش دست آن همسایه است
که برای پسرش جشنی برپا دارد
گل زخم تو
ویران گر این شادی هاست
تن تو سلسله ی البرز است
اولین برف سال
بر دو کوه پلکت
خواب یک رود ویران گر را می بیند
در بهار هر سال
دشنه ی دژخیمان نتواند هرگز
کاری افتد از پشت
تن تو
دنیایی از چشم است